¨Φωνολογική Ενημερότητα¨ Τι είναι;
Συχνό φαινόμενο αποτελεί παιδάκια στις πρώτες τάξεις του δημοτικού να δυσκολεύονται στην ανάγνωση και να παραπέμπονται από τους δασκάλους σε λογοθεραπευτή. Πολλές φορές τα ίδια αυτά παιδιά δεν δυσκολεύονται στο να παράξουν τους ήχους της γλώσσας. Δημιουργείται, λοιπόν, μια απορία “γιατι ενώ μπορεί να πει καθαρά τους ήχους, δυσκολεύεται να διαβάσει;¨
Ο λόγος είναι πως πιθανότατα δεν έχει κατακτηθεί την φωνολογική ενημερότητα. Μια δεξιότητα απαραίτητη για να μπορούμε να διαβάζουμε. Πάμε να δούμε όμως τι είναι;
Η φωνολογική ενημερότητα ή φωνολογική επίγνωση είναι η ικανότητα να αναγνωρίζουμε και να διακρίνουμε τα δομικά μέρη της γλώσσας. Με την δεξιότητα αυτή διακρίνουμε οτι οι προτάσεις αποτελούνται από λέξεις, οι λέξεις από συλλαβές και οι συλλαβές αποτελούνται από φωνήματα.
Επιπλέον, έχουμε την ικανότητα να αντιλαμβάνομαστε την ομοιοκαταληξία (π.χ /πάνω/-/κάνω/) καθώς και να διακρίνουμε πως δυο λέξεις μπορεί να έχουν ίδιο το αρχικό, μεσαίο ή τελικό τους φώνημα(γράμμα). Για παράδειγμα οι λέξεις /έλα/-/ένα/ έχουν κοινό αρχικό φώνημα.
Πότε ξεκινάει να υπάρχει αυτή η ικανότητα;
Η δεξιότητα αυτή αναδύεται ήδη από την ηλικία των 3 ετών και ολοκληρώνεται σταδιακά μέχρι την ολοκλήρωση της νηπιακής ηλικίας, δηλαδή στα 5-6 έτη. Έχει μεγάλη σημασία η κατάκτηση της φωνολογικής ενημερότητας καθώς είναι η δεξιότητα που διευκολύνει τη μετάβαση από τον προφορικό στον γραπτό λόγο και συνδέεται με την κατάκτηση της ανάγνωσης και της γραφής στην σχολική ηλικία.
Σύμφωνα με έρευνες παιδιά που δεν έχουν κατακτήσει επαρκώς την ικανότητα αυτή παρουσιάζουν μαθησιακές δυσκολίες και χαμηλή ακαδημαϊκή επίδοση. Αντιθέτως, παιδιά με ανεπτυγμένη φωνολογική ενημερότητα διευκολύνονται τόσο στο κομμάτι της ανάγνωσης όσο και της γραφής.
Τι να κάνω αν το αντιληφθώ;
Είναι σημαντικό να παρατηρήσουμε την δυσκολία του παιδιού και να απευθυνθούμε σε έναν λογοθεραπευτή για μια αξιολόγηση. Εκείνος λαμβάνοντας ένα αναλυτικό ιστορικό και κάνοντας μια δομημένη αξιολόγηση μπορεί να οργανώσει ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα παρέμβασης, μιας και καθένας είναι ξεχωριστός, ώστε παιδί και οικογένεια να διευκολυνθεί στην καθημερινή μελέτη.